الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

75

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

جَاءُوا أَرْسَالًا : پى در پى آمدند . الرِّسْل : شير زيادى كه پى در پى از پستان دوشيده مىشود . رسو : رَسَا الشيءُ يَرْسُو : آن چيز ثابت و پا بر جا شد . أَرْسَاهُ : او را ثابت و محكم كرد . آيه : ( وَ قُدُورٍ راسِياتٍ - 13 / سباء ) ( ديگ‌هاى بزرگ و سنگين ، و ثابت ) . و آيهء : ( رَواسِيَ شامِخاتٍ - 27 / مرسلات ) كوههاى سربرافراشته و استوار . آيهء : ( وَ الْجِبالَ أَرْساها - 31 / نازعات ) كه اشاره به معنى آيهء : ( وَ الْجِبالَ أَوْتاداً - 7 / نباء ) است . ( يعنى : كوههائى چون ميخ‌ها محكم و فرو كوفته ) . شاعر گويد : و لا جبال إذا لم ترس اوتاد . يعنى : ( كوههائى كه چون ميخ‌ها ثابت نباشند و ريزش كنند كوه نيستند ) . ألقت السّحابة مراسيها : ابرها پيوسته و با ثبات و پى در پى باريد مثل : ألقت طنبها : ريشه‌هايش را افكند و رها كرد . خداى تعالى گويد : ( ارْكَبُوا فِيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها « 1 » - 41 / هود ) . مَجْراها وَ مُرْساها - در آيه از - اجريت اجراء و أَرْسَيْتُ إِرْسَاءً - است . مُرْسَى - در معنى مصدر - اسم مكان - اسم زمان - اسم مفعول - است كه -

--> ( 1 ) ازهرى از قول ابو اسحاق مىنويسد كسى كه - مُجراها و مُرساها - مىخواند يعنى روان كردن و نگهداشتن كشتىها از خداى تعالى است . و كسى كه - مُجريها و مُرسيها - مىخواند يعنى خداى تعالى است كه با قوانين خلقتش كشتىها را روان مىسازد و نگهميدارد . و كسى كه - مَجراها و مَرساها - مىخواند معنى آن روان شدن و بازماندن كشتىهاست . ( تهذيب اللّغة 13 / 56 ) آيهء فوق سخن حضرت نوح است در وقتى كه آغاز طوفان است و كشتى را آماده كرده به اصحابش مىگويد : ( ارْكَبُوا فِيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَحِيمٌ وَ هِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبالِ - 41 / هود ) را در موج و خيزش همانند كوه‌ها روان مىساخت و چنان كه لغت نويسان نوشته‌اند واژه‌هاى - مرسى - و مجرى - در حكم مصدر اسم مكان ، ( لنگرگاه ) اسم زمان حركت ، و اسم مفعول است .